Laringea ahotsaren organo da eta mihiaren atzean dago, lepoaren erdi aldean. Laringean ahots-kordak daude eta trakeatik datorren airearekin mugitzen dira, horrela sortzen da soinua. Ahots-kordak tenkatutakoan ahots baxuak (grabeak) sortzen dira eta laburtzen direnean ahots altuak (agudoak) sortzen dira. Gizonezkoen ahots-kordak luzeagoak dira, horregatik dute ahots baxuagoa eta emakume eta umeenenak motzagoak dira eta horregatik, beraien ahotsa agudoagoa da. Gorka
Airea, nitrogenoz eta oxigenoz osatuta dago. Oxigenoa ezinbestekoa da gure gorputzerako. Arnas aparatuak, gorputzeko zelula guztietara oxigenoa eraman behar du. Ahotik eta sudurzuloetatik hartzen dugu arnasa, airea faringetik laringetik eta trakeatik joaten da eta biriketara iristen da. Sudurretik doan bidea eta ahotik doana, faringean elkartzen dira. Hobe da sudurretik arnasa hartzea ahotik baino, aire hori iragazi, berotu eta hezetu egiten delako. Berotzeko eta hezetzeko, mukosa pituitarioa daukagu, mintz bat da, odol-hodi ugari dauzka eta airearen tenperatura igotzen du 36,5ºC-etaraino. Sudurraren barnealdea ilez eta mukiz horniturik dago eta aireak daramatzan hautsa edo zikinkeriak sudur barruko iragazki natural horietan geratzen dira.
Bi bideak faringean elkartzen dira eta laringean bi bidetan banatzen da. Elikagaiek esofago edo hestegorritik jarraitzen dute. Airea berriz, trakeatik biriketara joaten da.
Bi bide daude, batetik janaria joaten da eta bestetik airea, bi bide horiek ez nahasteko bada itxitura bat, epiglotisa izenekoa. Trakea eraztunez osaturiko hodi bat da, eta biriken parean bronkio izeneko bi adarretan banatzen da. Birikaren barruan, bi bronkio horiek bronkiolo hoditxoetan banatzen dira; bronkioloen adar txikienetan albeolo izeneko zakutxo edo poltsatxo batzuk daude.
Biriken behealdean diafragma dago. Mintz horrek arnasketan laguntzen du, uzkurtuz eta zabalduz.
Urtero bezala, Berastegin, bigarren eskuko azoka egiten da abenduan. Bertako jendeak, gauzak ekartzen ditu azoka horretara. Denetik egoten da: jostailuak, puzzleak, loreontziak, gauza politak, arropa,… Bertan jasotako dirua WUKRORA bidaltzen dute, ondo bizitzeko eta jostailu batzuk ere umeak jolasteko.
Azaroan, azoka bat egon zen eta bertan, kaxa bat egon zen dirua biltzeko eta bigarren eskuko azoka honetan ere jarri zuten. Laguntzeko eta antolatzeko jendea biltzen da, umeak eta gurasoak gehienbat. Lehengo urtean, diru asko bildu zen herriko azokan eta bigarren eskuko azokan ere. Aurten, guztien laguntzarekin, diru gehiago bildu dugu. IRAITZ
Zer egin dezakegu bihotz-taupaden erritmoaren aldaketak aztertzeko?
Nola demostra daiteke nesken eta mutilen bihotz-erritmoa ea berdina den?
Gela osoko ikaskide guztien bihotz-erritmoaren ikerketa egin dugu.
1. Lehendabizi, bakoitzaren atseden-erritmoaminutu bakoitzeko hartu dugu.
Hau, inolako ariketarik egin gabe eta eserita egonda hartu dugu.
2. Gero, ariketa arin bat egin dugu, 10 salto txiki tokian bertan eta ariketa-erritmoa hartu dugu.
3. Azkenean, eta atsedena egin ondoren, ariketa gehiago egin dugu, 20 salto txiki.
DRIVEn partekatutako taula prestatu eta jasotako datuak idatzi ditugu.
6. mailako ikasleak
Erritmoa atsedenean
Erritmoa 10 salto egin ondoren
Erritmoa 20 salto egin ondoren
1.
83
100
120
2.
78
84
91
3.
94
104
120
4.
64
92
108
5.
76
101
112
6.
84
111
127
7.
96
115
132
8.
62
73
92
9.
83
102
104
10.
62
70
85
11.
78
102
133
12.
63
89
130
13.
72
80
100
14.
44
120
153
15.
62
73
78
Bukatzerakoan, gela osoko datuak bildu ditugu eta bataz bestekoak, kalkulatu ditugu.
6. mailako ikasleak
Erritmoa atsedenean
Erritmoa 10 salto egin ondoren
Erritmoa 20 salto egin ondoren
Bataz bestekoa
73
94
112
Denen artean, datu guztiak aztertu ditugu. Eta alde batetik, neskenenak eta bestetik, mutilenenak kalkulatu ditugu, ikusi ahal izateko batzuen eta besteen artean, desberdintasunik dagoen.
Nesken
Erritmoa atsedenean
Erritmoa 10 salto egin ondoren
Erritmoa 20 salto egin ondoren
Bataz bestekoa
78
94
106
Mutilen
Erritmoa atsedenean
Erritmoa 10 salto egin ondoren
Erritmoa 20 salto egin ondoren
Bataz bestekoa
69
94
116
Datuak kontutan hartuta, ikus dezakegu nesken eta mutilen arteko bihotzaren erritmoa, nahiko antzekoa dela.
Abenduaren 2an “Euskararen Eguna” ospatu genuen. Hasteko, euskarari buruzko leloak idatzi genituen gure txarteletan, ondoren, baserritarrez jantzi ginen eta lip dup-a grabatzera abiatu ginen.
Arratsaldean, “Euskararen Eguneko” jaialdia egin genuen. Hasieran, guk gure bertsoak bota genituen, ondoren 5. mailakoek beraien olerkiak errezitatu zituzten, gero 4. mailakoek esaera zaharrak kontatu zituzten, ondoren 3 eta 2. mailakoek asmakizunak kontatu zituzten, gero 1. mailakoek musikako notei buruzko kanta batzuk abestu zituzten. Hori guztia egin eta gero hilabeteko kantak abestu genituen. Eta azkenik, “Euskararen txantxangorria” dantza dantzatu genuen. ITOITZ ETA GARY
Urtero bezala, aurten ere abenduaren 2an (ostirala) EuskararenNazioarteko Eguneko festa ospatuko
dugu. Arratsaldeko 15:00etan festa giroan frontoian elkartuko gara.
Beraz, guztioi gonbidapena luzatzen dizuegu Euskararen festara etor zaitezten.
Zergatik ospatzen dugu azaroaren 25ean, EMAKUMEZKOEN KONTRAKO INDARKERIA EZABATZEKO NAZIOARTEKO EGUNA?
Mirabal ahizpen hilketaren ondorioz, mundu guztira zabaldu den egun berezia delako.
Informazio gehiago:
1960ko maiatzaren 18an, Minerva eta Maria Teresa (Mirabal ahizpak), haien senarrekin batera,epaituak izan ziren, errudunak
hartuta eta hiru urtekoa kondena ezarri zieten. Hilabete
gutxi batzuk pasa ondoren, Trujillok (diktatorea) ohikoa ez zen
agindua eman zuen bi ahizpak kalean libre uzten; senarrek espetxeratuak
jarraitu zuten. Mirabal ahizpak orduan haien ohiko aktibitate politikora itzuli
ziren. Momentu horretan agintzen zeudenei ez zitzaien gustatu eta beraiekin bukatzea erabaki zuten. Hilketak azaroaren 25ean burutu ziren.
Gau horretan Minerva, Maria Teresa eta Patricia ahizpak, beraien senarrak San Felipe gotorlekuaren espetxean bisitatu
ondoren, etxerako bidean, militarrek bahitu zituzten. Ondoren, etxe batera
eraman zituzten eta hantxe laurak jipoitu zituzten hil arte. Hilketa burututa
gorpuekin trafiko istripu bat simulatu zuten.
Hilketak, ondorio larriak izan
zituen, Dominikar Errepublikan. Urte
bete buruan, Trujillo diktadorea eta genozida bera, atentatu batean
metrailatuta, hil zen, 1961ko maiatzaren 30an.
Berdintasunari buruzko kanta:
Beldurrak Ahaztuta - M-n ezten
Ez dago inoren esku sexu aukera, guztiok ar edo eme jaiotzen gera, bizitzeko era, ez gera atzera, guziaren gainetik, emakume zera! Egun guztian langile, iñurrien pare, ilargiaren argitan bihurtuz maitale, etxeko neskame, denborarik gabe, askotan halabeharrez gizonaren menpe. Ei! eutsi, izan adore, kanpoko kolpeek ez zaitzatela eraitsi. Ei! Eutsi, izan kemena, nahiz zail izan sarri, minari barrura sartzen ez behitzat utzi. Beldurrak ahaztuta, salatu behar duzuna: laguna, denok elkartuta, uste baino lehenago berdintasuna.
Zuk "neska bat bezala korri egiten duzula" esaten dizutenean, zer pentsatzen duzu? Bideo hau ikusi ondoren,ea berdin pentsatzen duzun...
