Booktrailer del libro CROAXI LA RANA DEL TIEMPO

AUZOLANA

Auzokideen nahiz herritarren arteko elkarlanari deitzen diogu auzolana .Auzokideren bat gaixotuz gero etxe hartako egin beharretan laguntza eskaintzeko , auzolana antolatzeko ohitura zuten Euskal Herrian, bideak eta errekak garbitzeko ere auzolana antolatzen zuten. JON ANDER.

MATERIA

Gure inguruan dagoen guztia (mendiak, ura, harriak, elikagaiak, animaliak, perretxikoak, landareak, gizakiak, etxeak eta airea, gure planeta, eguzkia, izarrak...) materiaz osatua dago. Materiak leku bat okupatzen  du, eta materia bat dagoen tokian, eta une berean, ezin daiteke egon beste bat. Gainera, edozein materiak masa du. Masa duen eta espazioan lekua okupatzen duen edozer da Materia. ENERITZ

ZIRIA

Gai solidoan sartuz irekidura bat egiteko gai den material gogorrezko

pieza mutur zorrotza. Ziriak metalezkoak,egurrezkoak eta harrizkoak

izan daitezke. Iñigo

 

MATERIAREN EGOERAK

Gure inguru hurbilean ditugun egoerak: Solidoa, likidoa, eta gasa dira. Hiru aspektuek materiaren egoerak dira.

Egoera solidoa:  Gorputzek masa izaten dute. Eta forma egonkorra.

Egoera likidoan: Gorputzek masa izaten dute. Eta forma aldakorra.

Gas egoeran: Gorputzek masa dute. Eta forma aldakorra.

Egoera likidoan partikulek elkarrengandik baino urrutiago daude. Eta azkarrago ibiltzen dira.

Unibertsoan ere badago materia, ezagunena plasma da. Plasma 200.000ºC tik gorago dago. MAÑEL.

Gas egoeran

Egoera likidoan

Egoera solidoan

Materiaren propietate orokorrak

Materiak baditu berezko hainbat propietate orokor. Esate baterako , edozein gorputz berotzen dugunean , dilatatu egiten da, hau da luzatu egiten da. Propietate horri dilatazioa deitzen zaio. Gorputzek leku bat okupatzen dute eta une eta toki berean ezin da beste bat egon, ez bada gorputz horietako baten zulo bat eginez beraren barruan sartzen.

Materiaren propietate horri sartezintasuna deitzen zaio.

Materiaren propietate orokorren artean masa eta bolumena dira garrantzizkoenak.

Masak adierazten digu gorputzak duen materia kantitatea.

Bolumena adierazten digu gorputzek zenbat leku okupatzen duen espazioan. NAROA.Z

EGOERA ALDAKETAK

Solidotik likidora pasatzeari urtzea deitzen diogu, eta likidotik solidora aldatzeari solidotzea; likidotik gasera pasatzeari lurruntzea, eta gasetik likidora aldatzeari kondentsatzea; solidotik gasera edo gasetik solidora aldatzeari sublimazioa deitzen diogu. Fenomeno horiek (urtu, solidotu, lurrundu, kondentsatu) arruntak eta ezagunak baitira.UXUE